بررسی اوضاع حاکم بر حوزه­ ی علمیه نجف و روحانیون با رویکرد بازنمائی نقش میرزای نائینی در روی کار آمدن پهلوی

بررسی اوضاع حاکم بر حوزه­ ی علمیه نجف و روحانیون با رویکرد بازنمائی نقش میرزای نائینی در روی کار آمدن پهلوی

گر حوادث تاریخ یکصدساله گذشته ­ی ایران را سلسله وار و بهم پیوسته بدانیم یکی از

اگر حوادث تاریخ یکصدساله گذشته ­ی ایران را سلسله وار و بهم پیوسته بدانیم یکی از

گروههایی که نقش موثر آنان به انقلاب اسلامی مردم ایران منجر شد روحانیونی هستند

که در حوزه­ های علمیه سراسرکشور از اصفهان و شیراز گرفته تا آنسوی مرزها یعنی کربلاء ،

نجف و قم به ایفاینقش پرداخته­ اند. اما درمیان این پایگاه ها حوزه های نجف و قم از اثر

گذارترین آنها در پیروزی این انقلاب بوده­ اند .در بین حوزویان هم مثل سایر اقشار و اصناف برای

مداخله و شرکت در مسائل حکومتی و سیاسی اختلاف نظر وجود داشت و به دو گروه تقسیم

می­ شدند .گروه اول با آن مخالف و برخی دیگر ( گروه دوم ) با آن موافق بوده ­اند و همواره این

بحث بین ایشان بوده است اما به هرحال گروهی از روحانیون بوده­ اند که جهت اعمال تغییرات

در حاکمیت در مباحث سیاسی به صورت نظری و برخی هم به صورت عملی وارد شده و گاه با

شکست و گاه با پیروزی همراه بوده ­اند و درمقابل عده­ ی دیگری ( گروه اول ) بوده که یا طرفدار

حاکمیت بوده و یا اگر نسبت به قدرت سیاسی وقت تمایلی نداشتند با آن مخالفتی هم نداشتند.

با نگاه تحلیلی به جنبش مشروطه که یکی از نقاط عطف در تاریخ ایران می باشد این واقعیت

نمایان می­ شود که فعالیتهای روحانیون دسته­ ی دوم( کسانی که مداخله­ ی نظری و عملی در

مباحث حکومتی وسیاسی را جائز می­دانستند ) بصورت ” هماهنگ و ستادی ” در حین جنبش

مشروطه و بعد از آن شکل گرفته و دوران طلائی فعالیتهای سیاسی در حوزه­ ی نجف بنیان نهاده

شد .

اگر چه همواره قبل از شروع جنبش مشروطه هم ، علماء و روحانیون بعنوان پایگاه دینی و رهبری

الهی در زندگی مردم و همچنین به عنوان یک گروه ذی نفوذ در ایران، به عنوان اهرم فشار بر

صاحبان قدرت اعمال نفوذ می­کردند اما هیچگاه قدرت سیاسی به عنوان اعمال حاکمیت قانونی در

دست این گروه قرارنگرفت و فعالیتهایی همچون تحریم فتوای تنباکو که توسط میرزای بزرگ صادر

شده و تمام معادلات ومحاسبات حاکیمت وقت را زیر و زبرکرد؛ بیشتر جنبه ­ی دینی داشت تا

جنبه­ ی سیاسی و میرزای بزرگ به عنوان مرجع اسلام و حاکم شرعی شناخته می­شد که هیچگاه

قدرت سیاسی به عنوان ابزار إعمال حاکمیت را در دست نداشت که البته بخشی از این اتفاق به

سمت روحانیون و بزرگان حوزه بر می­گرددکه تمایلی به دست گرفتن قدرت نداشته و یا شرایط را

برای قیام علیه حاکمیت فاسد مناسب نمی ­دیدندو بخش دیگری به مردم برمی­گردد که جایگاه

روحانیون را به عنوان رهبری سیاسی خود نپذیرفته بودند .

در این نوشتار سعی بر آن شده است تا به نقش محمد حسین غروی نائینی معروف به آیت الله

نائینی به عنوان نماینده­ ی گروه دوم روحانیون و یکی از تاثیرگذارترین آنها که مداخله­ ی سیاسی

در امور حکومتی را جائز می­دانست ؛ دراتفاقات عصر پهلوی اشاره شده و گفتمان حوزوی آن فضا

را در نقش رهبری دینی علماء علی الخصوص نقش نائینی در قوت گرفتن سلطنت پهلوی مورد

بررسی قرار گیرد .

کلمات کلیدی: نائینی، حوزه علمیه نجف،پهلوی، قاجار، مشروطه، رضاشاه.

noormags-بررسی_اوضاع_حاکم_بر_حوزهی_علمیه_نجف_و_روحانیون_با_رویکرد_بازنمائی_نقش_میرزای_نائ-۱۳۲۸۹۶۳_۸۶۸۱۳۶